فقط همین دفعه اعتیاد چطور آغاز می شود؟
خرید زندگی: یک روان شناس با تکیه بر این که خیلی از نوجوانان با تصور «فقط یک دفعه امتحان می کنم» پا در مسیری می گذارند که امکان دارد به چاهی عمیق تبدیل گردد، هشدارداد که این کنجکاوی در کنار حضور در گروههای دوستی پرخطر، مهم ترین نقطه آغاز اعتیاد است.
مهدی محمدی روان شناس در اینباره که عوامل اصلی که فرد را به سوی نخستین تجربه مصرف موادمخدر سوق می دهد، اظهار داشت: معمولاً نخستین تجربه مصرف ناشی از یک عامل منفرد نیست. این وضعیت حاصل تعامل چندین متغیر فردی، خانوادگی و اجتماعی است که در کنار هم قرار می گیرند. اگر بخواهیم این عوامل را دسته بندی نماییم، می توان به چند محور اصلی اشاره نمود.
وی اضافه کرد: اولین عامل در دوران نوجوانی و جوانی، حضور در گروههای دوستانه و محیط رشد فرد است. وجود دوستانی که مصرف کننده هستند، تعارفات دوستانه و نرمال سازی مصرف در محیط، از مهم ترین دلیلهای شروع است. برخی تحقیقات نشان می دهد که خانه و دوستان، شایع ترین محل برای تجربه اولین مصرف مواد مخدر هستند.
محمدی افزود: دومین عامل، حس کنجکاوی است، خیلی از نوجوانان در راه رشد بدنبال تجربه های جدید هستند. تصور این که "فقط یک دفعه امتحان می کنم" نقطه شروعی است که فرد را در چاله ای می اندازد که ممکنست به چاهی عمیق تبدیل گردد. تحقیقات داخلی هم انسجام معناداری میان کنجکاوی و شروع زودهنگام مصرف مواد نشان داده است. عامل سوم، فشارهای روانی است. استرس های روزمره، مشکلات هیجانی دوره نوجوانی، افسردگی، اضطراب، احساس بی آیندگی، تعارضات شخصی و برخی اختلالات روان شناختی، فرد را در مقابل مصرف مواد لطمه پذیر می کند و می تواند از علائم خطر باشد.
نقش خانواده و نظارت والدین
محمدی با تکیه بر اهمیت بنیان خانواده، افزود: وجود مشکلات خانوادگی، عامل مهم دیگری است. نظارت ضعیف والدین، تعارضات شدید در خانواده، زندگی در خانواده های تک والد یعنی خانواده هایی که یک والد بار زندگی را به دوش می کشد یا خانواده هایی با سابقه مصرف موادمخدر، به شدت با رفتارهای پرخطر و شروع مصرف مواد مرتبط می باشد. گرایش کلی به هیجان طلبی و رفتارهای پرخطر هم موثر است، بطوریکه استفاده زودهنگام از سیگار و تمایل به فعالیتهایی که هیجان بالایی دارند، فرد را بیشتر در معرض تجربه مواد مخدر قرار می دهد.
فشارهای اقتصادی و محرومیت های اجتماعی
این روان شناس تصریح کرد: سرانجام، فشار اقتصادی، بیکاری و محرومیت های اجتماعی هم عامل دیگر است. البته فشار اقتصادی به تنهایی توضیح دهنده نیست، چون که همه خانواده های کم برخوردار درگیر مصرف مواد نیستند، اما این فشار از راه ایجاد استرس مزمن، ناامیدی نسبت به آینده و کاهش فرصتهای اجتماعی، خطر گرایش به موادمخدر را بالا می برد.
محمدی درباره ی اینکه یک مصرف تفننی به الگوی مصرف مداوم تبدیل می شود، اظهار نمود: معمولاً مصرف یک دفعه و ناگهانی به وابستگی تبدیل نمی گردد، بلکه اغلب چرخه و فرایندی را طی می کند، چرخه ای از یادگیری روانی، تغییرات مغزی، شرایط محیطی و نیازهای هیجانی که فرد بدنبال آن است.
این روان شناس افزود: وقتی فرد تجربه لذت بخش یا آرامش کننده ای دارد و برای مدیریت حال بد خود از آن استفاده می نماید، دفعات و مقدار مصرف افزایش خواهد یافت، بطوریکه کم کم ولع و عادتی در فرد به وجود می آید و کنترل فردی او کاهش پیدا می کند. در شروع کار فرد ممکنست فقط در مهمانی ها، جمع دوستان یا موقعیت های خاص مصرف کند، اما اگر تجربه مثبتی مانند لذت، انرژی، آرامش یا کاهش اضطراب به وجود بیاورد، مغز یاد می گیرد که مصرف مواد مخدر، راه سریعی برای تغییر حال است و این همان فرآیند تقویت رفتاری است که احتمال تکرار را خیلی زیاد می کند.
به گفته وی، در مرحله بعد انگیزه مصرف از خوش گذرانی به تنظیم احساسات تبدیل می شود، یعنی فرد از مواد مخدر به عنوان ابزاری برای تنظیم احساسات خود استفاده می نماید. مثلاً وقتی فرد مضطرب می شود، تنهاست، فشار مالی دارد یا گرفتار تعارض خانوادگی و بی خوابی است، برای آرام کردن احساسات خود سراغ ماده مخدر می رود. در این مرحله ماده مخدر دیگر فقط برای ایجاد حال خوب نیست، بلکه دارویی برای فرار از حال بد است که این «تقویت منفی» یکی از سازوکارهای مهم در ادامه مصرف شمرده می شود.
نقش محرک های محیطی و شرطی سازی
این روان شناس ضمن اشاره به نقش محرک های محیطی، اشاره کرد: هم زمان محرک های محیطی مانند دیدن دوستان مصرف کننده، رفتن به محل های مصرف، پایان هفته و دورهمی ها یا حتی پخش یک نوع موسیقی خاص می توانند میل به مصرف را فعال کنند. به این علت است که فرد در ابتدا تصور می کند هر وقت بخواهد می تواند مصرف نکند و خویش را کنترل کند، اما متوجه می شود که در موقعیت های مشخص کنترل، کار خیلی دشواری است.
وی اضافه کرد: با مصرف مکرر، در بعضی مواد تحمل ایجاد می شود، یعنی مقدار قبلی دیگر اثر گذشته را ندارد و فرد برای رسیدن به اثر سابق، باید مقدار مصرف را بیشتر کند. همینطور قطع یا کاهش مصرف بعد از استفاده مداوم می تواند علایم ترک را ایجاد نماید و سازمان جهانی بهداشت، تحمل، علایم ترک، میل شدید و دشواری در کنترل مصرف را از خصوصیت های مهم وابستگی و اعتیاد می داند.
محمدی در انتها اشاره کرد: مصرف مداوم لزوما به مفهوم هر روز مصرف کردن نیست. ممکنست فردی بگوید تفننی و فقط آخر هفته ها مصرف می کنم، اما اینکه هیچ آخر هفته ای را نمی تواند بدون ماده مخدر سپری کند، نشان میدهد که این رفتار مدام تکرار می شود. نشانه های مهم وابستگی شامل مواردی چون کاهش کنترل، اولویت یافتن مصرف موادمخدر نسبت به سایر فعالیتها (ترجیح دادن مصرف به کارهای دیگر) و ادامه مصرف با وجود دستاوردهای منفی است.
منبع: buylife.ir
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب