نشانه های انزوای عاطفی و تنهایی سالمندان
به گزارش خرید زندگی، دوران سالمندی با وجود پختگی و آرامش، گاه با فقدان ها، کاهش نقش های اجتماعی و کم رنگ شدن پیوندها هم راه است، وضعیتی که بستر را برای ورود به انزوای عاطفی مهیا می کند. از ین جهت، شناخت ماهیت احساس تنهایی و تمایز آن با تنها زیستن، گامی اساسی در جهت مراقبت هوشمندانه از سلامت روان این نسل محسوب می شود.
علیرضا شریفی یزدی روان شناس و مشاور به بیان تفاوت میان تنها زندگی کردن و احساس تنهایی در سالمندان پرداخت و عوامل دخیل در بروز این تجربه عاطفی را بررسی کرد. او بر این باور است که تنها بودن یک وضعیت فیزیکی است، اما احساس تنهایی یک تجربه عاطفی و درونی شمرده می شود. خیلی از سالمندان ممکنست در خانه ای تنها زندگی کنند، اما با دوستان، همسایگان و فعالیتهای روزمره پیوند عمیقی داشته باشند و اصلا احساس تنهایی نکنند؛ در مقابل، سالمندی ممکنست در خانه ای شلوغ کنار فرزندانش باشد، اما حس کند دیده و شنیده نمی شود و احساس غربت کند.
وی ادامه داد: عواملی همچون از دست دادن همسر و هم نسلان، بازنشستگی و افت نقش های اجتماعی، کاهش توان جسمی، کم شنوایی یا بیماریهای حرکتی و کاهش کیفیت ارتباط با فرزندان، مهم ترین دلایلی هستند که این حس تلخ را در سالمند زنده می کنند.
نشانه های رفتاری و روانی انزوای سالمندان
شریفی یزدی با اشاره به اینکه از کجا میتوان فهمید یک سالمند گرفتار احساس تنهایی یا انزوای اجتماعی شده است؟ اظهار نمود: سالمندان همیشه با گلایه و شکایت زبانی ظاهر نمی شوند، بلکه اغلب این وضعیت در رفتار و خلق وخوی آنها نمود پیدا می کند. تغییرات در خواب و اشتها نظیر بی خوابی مفرط، خوابیدن طولانی برای فرار از روز یا بی میلی به غذا از علائم بارز این وضعیت است.
این روان شناس اضافه کرد: همین طور افت چشم گیر در رسیدگی فردی و اهمیت ندادن به ظاهر، بهداشت یا تمیزی خانه می تواند نشان دهنده انزوای سالمند باشد. از طرف دیگر، انصراف از علاقه مندی ها و بی تفاوتی نسبت به کارهایی که قبلا لذت بخش بوده اند مثل تماشای تلویزیون، رفتن به پارک یا تماس با بستگان نیز باید مورد توجه قرار گیرد. علاوه بر این، نشانه های گفتاری یا بدنی همچون تکرار جملاتی نظیر «دیگر به درد کسی نمی خورم» یا بروز دردهای جسمانی مبهم و پی درپی که ریشه پزشکی مشخصی ندارند، گویای آن می باشد که سالمند درگیر تنهایی شده است.
تنهایی؛ سمی برای سلامت روان و جسم
وی ضمن اشاره به تاثیر تنهایی بر سلامت روان و جسم سالمندان، بیان کرد که علم پزشکی و روانشناسی امروز نشان داده است تنهایی مزمن مانند یک سم تدریجی برای بدن عمل می کند. این وضعیت از بعد روانی زمینه را برای افسردگی، اضطراب و زوال عقل (آلزایمر) به شدت مهیا می سازد. همین طور از بعد جسمی، سطح هورمون ها استرس را بالا می برد و موجب افزایش فشار خون، تضعیف سیستم ایمنی و اختلال در عملکرد قلب و عروق می شود، بطوریکه تحقیقات اثر مخرب تنهایی بر طول عمر را معادل مصرف روزانه چندین نخ سیگار می دانند.
شریفی یزدی با اعلان اینکه از دست دادن همسر یا جدا شدن فرزندان از خانه کنار ضربه های عاطفی سنگینی هستند و به زمان و باز تعریف معنای زندگی نیاز دارند اظهار داشت: سالمند باید فرصت پذیرش سوگ داشته باشد و نباید از او خواست زود به حالت عادی برگردد، غمگین بودن حق اوست. همین طور آغاز فعالیتهای کوچک روزانه و برگشت به خاطرات خوش و تبدیل آنها به سرمایه معنوی، نه حسرت می تواند به پرهیز از خاموشی و انفعال کمک نماید. حفظ ارتباط با بستگان، عضویت در گروههای همسالان یا مشارکت در امور عام المنفعه و مذهبی به زندگی بعد از رفتن فرزندان یا همسر «جهت و معنای تازه» می بخشد.
مراقبت هوشمندانه از سالمندان
این روان شناس درباره ی این که خانواده ها چه طور می توانند بدون سلب استقلال به سالمند کمک کنند؟ اشاره کرد که «مراقبت هوشمندانه» به مفهوم حمایت بدون تحمیل ضعف است. خانواده ها نباید بجای سالمند تصمیم بگیرند، بلکه باید به تصمیم ها، سلیقه و سبک زندگی او احترام بگذارند و احساس کنترل داشتن بر امور را برایش حفظ کنند. همین طور با مشورت گرفتن در تصمیمات خانوادگی و جویا شدن نظرش، او درک می کند که بازهم عضو اثرگذار خانواده است.
شریفی یزدی اضافه کرد: برقراری تماسهای منظم و با کیفیت اهمیت زیادی دارد، ارتباط مداوم و باحوصله، حتی اگر به شکل تماسهای تلفنی کوتاه روزانه باشد، خیلی موثرتر از یک دفعه دید و بازدید طولانی اما همراه با بی حوصلگی است. در نهایت برای حفظ استقلال، باید بجای انجام کارها برای سالمند، بستر آنرا فراهم نمود، یعنی وسایلی در اختیار او قرار داد تا خودش بتواند کارهایش را انجام دهد، نه این که همه کارها را از دستش گرفت.
سپر دفاعی در مقابل افسردگی
وی در اینباره که نقش ارتباط با دوستان، همسالان و حضور در فعالیتهای اجتماعی در کاهش تنهایی سالمندان چیست؟ اظهار داشت: همسالان زبان مشترک، خاطرات و دغدغه های مشترک دارند. وقتی سالمند در پارک، کانون بازنشستگی، مساجد یا گروههای ورزشی با هم سن وسالان خود وقت می گذراند، متوجه می شود که در چالش های پیری تنها نیست و فرصت همدلی، شوخی و مرور خاطرات را پیدا می کند، بنابراین احساس تعلق اجتماعی و پویایی در او احیا می شود که بالاترین سپر دفاعی در مقابل افسردگی دوران سالمندی است.
شریفی یزدی با اعلان اینکه فناوری و فضای مجازی جایگاهی در کاهش تنهایی سالمندان دارد، بر استفاده هدفمند از آن اصرار کرد و اظهار داشت: این ابزار نباید جایگزین کامل روابط چهره به چهره شود. امروزه تماسهای تصویری می تواند فاصله میان سالمند و فرزندانی که مهاجرت کرده اند را پر کند و اینترنت دسترسی به اطلاعات، موسیقی، کتاب های صوتی و گروههای فامیلی را برای آنان فراهم می آورد. نکته کلیدی اینست که آموزش به سالمند باید صبورانه باشد تا کار با گوشی یا تبلت موجب اضطراب نشود و به پلی برای حفظ ارتباط تبدیل گردد، نه ابزاری برای اعتیاد دیجیتال و انزوای بیشتر.
این روان شناس اظهار نمود: هنگامی که تنهایی از یک حس مقطعی عبور کند و به اختلال در عملکرد زندگی تبدیل گردد، زنگ خطر به صدا درمی آید. ادامه یافتن علایم افسردگی شدید، ناامیدی مطلق و بی انگیزگی کامل برای بالاتر از چند هفته، بروز رفتارهای وسواسی، پرخاشگری، توهم یا سوءظن نسبت به اطرافیان، صحبت از پوچی و احساس بار بودن بر دوش دیگران یا ابراز تمایل به پایان دادن به زندگی، از علائم هشداردهنده است که بهتر است به روان شناس و پزشک مراجعه نمود. افت ناگهانی تمرکز و حافظه و رسیدگی به امور درمانی و دارویی روزانه نیز نیازمند توجه است.
منبع: ایسنا به طور خلاصه، بسیاری از سالمندان ممکنست در خانه ای تنها زندگی کنند، اما با دوستان، همسایگان و فعالیت های روزمره پیوند عمیقی داشته باشند و اصلا احساس تنهایی نکنند؛ در مقابل، سالمندی ممکنست در خانه ای شلوغ کنار فرزندانش باشد، اما حس کند دیده و شنیده نمی شود و احساس غربت کند. عنوان کرد: همسالان زبان مشترک، خاطرات و دغدغه های مشترک دارند. شریفی یزدی با اشاره به اینکه فناوری و فضای مجازی جایگاهی در کاهش تنهایی سالمندان دارد، بر استفاده هدفمند از آن اصرار کرد و عنوان کرد: این ابزار نباید جایگزین کامل روابط چهره به چهره شود.
منبع: buylife.ir
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب