پل B1 گلوگاه پرماجرای بزرگراه شمالی کرج از تأمین مالی تا بازسازی
به گزارش خرید زندگی، کرج _ دبیر اول شورای شهر کرج با تشریح روند پروژه بزرگراه شمالی اظهار داشت: پل B1 قابلیت بازسازی دارد، اما هنوز مشخص نیست هزینه ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ میلیارد تومانی آنرا چه دستگاهی پرداخت می کند.
خبرگزاری مهر، گروه استانها، حمیدرضا عبدالمنافی: پروژه ای که قرار بود آزاد راه شهید همت در شرق کرج را به آزاد راه کرج ـ قزوین در غرب شهر متصل کند، حالا بعد از سال ها کش وقوس اجرایی، تغییرات مکرر قراردادی و فراز و نشیب های مالی، به نقطه ای رسیده که یک پل، تمام معادلات را به هم ریخته است. پل B1 یا پل شهید آیت الله رئیسی، مهم ترین سازه این پروژه، در جریان حملات نظامی دشمنان صدمه جدی دیده و همین موضوع، تکمیل نهائی مسیر را با علامت سوال بزرگی مواجه کرده است.
از قرارداد اولیه «طرح، تامین، ساخت و تأمین مالی» تا تبدیل آن به «طرح، تأمین و ساخت» و سپس تغییر ساختار به مدل سرمایه گذاری «ساخت، بهره برداری و انتقال»، هر مرحله از این پروژه داستان خودرا دارد. اما حالا سوال اصلی این است: هزینه بازسازی پل B1 را چه کسی باید پرداخت کند؟ دولتی که هنوز بخشی از تعهداتش را عملی نکرده، یا شهرداری کرج که ارزش سرمایه گذاری اش در این پروژه از ۲۰ هزار میلیارد تومان گذشته است؟
برای یافتن پاسخ این پرسش ها، با مجتبی حاجی قاسمی، دبیر اول و رئیس کمیسیون تلفیق شورای اسلامی شهر کرج، به گفتگو نشستیم.
وی که از نزدیک در جریان تمام مراحل این پروژه بوده، در این مصاحبه تفصیلی، روایت خود از قرارداد اولیه، تغییرات ساختاری، تعهدات دولت و شهرداری، وضعیت کنونی پل B1 و ابهامات موجود درباره ی تأمین مالی بازسازی آنرا تشریح کرده است. آن چه در ادامه می خوانید، متن کامل این گفتگوست.
قرارداد اولیه بزرگراه شمالی چطور بسته شد؟
پروژه بزرگراه شمالی کرج یا کنارگذر شمالی کرج در اواخر دوره چهارم شورای اسلامی شهر وارد مرحله اجرا شد و عملیات اجرائی آن در تیرماه سال ۱۳۹۵ شروع شد. این پروژه در نهایت قرار بود آزاد راه شهید همت در شرق کرج را به آزاد راه کرج ـ قزوین در غرب شهر متصل کند.
ساختار قرارداد اولیه از چه نوعی بود؟
قرارداد اولیه پروژه از نوع طرح، تامین، ساخت و تأمین مالی بود؛ یعنی طراحی، تامین، ساخت و تأمین مالی پروژه در ساختار قرارداد به شکل مجتمع پیشبینی شده بود.
در این ساختار، قرار بود تأمین مالی پروژه هم در کنار عملیات اجرائی صورت گیرد و بخشی از منابع مورد نیاز از راه ظرفیتهای مالی و واگذاری املاک شهرداری به فایننسور تأمین شود.
در بخش اجرائی هم گروه طرح و ساخت آذران و مجموعه های در رابطه با آن در پروژه حضور داشتند.
چرا ساختار قرارداد تغییر نمود و به طرح، تأمین و ساخت تبدیل شد؟
در ادامه، به سبب مشکلاتی که در سازوکار تأمین مالی اولیه بوجود آمد، شرکت فایننسور از قرارداد خارج شد، ساختار قرارداد تغییر نمود و پروژه از طرح، تامین، ساخت و تأمین مالی به طرح، تأمین و ساخت تبدیل شد و مانند سایر پیمانکارها، شهرداری کرج مسئولیت تأمین مالی را به شکل کاملا نقدی بر عهده گرفت.
در مدل طرح، تأمین و ساخت، شهرداری چه جایگاهی داشت؟
در مدل طرح، تأمین و ساخت، شهرداری کرج کارفرما بود و پروژه در چارچوب یک قرارداد پیمانکاری برای طراحی، تأمین و ساخت دنبال شد.
بنابراین باید بین این مرحله و مرحله بعدی پروژه تفکیک قائل شد؛ چونکه در این مقطع هنوز ساختار سرمایه گذاری مشترک با دولت به روش ساخت، بهره برداری و انتقال مطرح نبود.
در دوره پنجم شورای شهر چه تحولاتی رخ داد؟
در دوره پنجم نسبت به کل پروژه یک سری ابهامات و سؤالات وجود داشت و پروژه در مقاطعی با کندی شدید و توقف رو به رو شد.
با افزایش حجم سرمایه گذاری مورد نیاز و غلبه این تفکر در شورای پنجم که ادامه پروژه از توان مالی شهرداری کرج خارج است، مبحث ورود دولت و مشارکت آن در ادامه پروژه عنوان شد.
این تغییر ساختار چطور به مدل سرمایه گذاری منجر شد؟
در این مرحله، ساختار پروژه از یک قرارداد صرفا پیمانکاری به ساختار سرمایه گذاری تغییر نمود و شهرداری کرج در جایگاه سرمایه گذار و دولت جمهوری اسلامی ایران در جایگاه سرمایه پذیر قرار گرفت.
این ساختار بر اساس قانون راه اندازی پروژه های عمرانی بخش راه و ترابری از راه مشارکت بانکها و سایر منابع مالی و پولی کشور مصوب ۱۳۶۶ و اصلاحات و الحاقات بعدی آن شکل گرفت.
این قانون امکان تأمین منابع مالی و اجرای پروژه های راه و ترابری از راه شرکت هایی که با مشارکت منابع مالی مختلف تشکیل می شوند را پیشبینی کرده و در مقابل سرمایه گذاری، منافع بهره برداری پروژه را برای مدت معین و با حفظ مالکیت دولت در اختیار سرمایه گذار قرار می دهد.
ساختار ساخت، بهره برداری و انتقال در این پروژه چطور تعریف شد؟
در مورد بزرگراه شمالی کرج هم بر همین اساس، شرکت پروژه شکل گرفت و ساختار پروژه در چارچوب ساخت، بهره برداری و انتقال دنبال شد.
در مدل ساخت، بهره برداری و انتقال، پروژه راه اندازی می شود، در یک دوره مشخص مورد بهره برداری قرار می گیرد و سرمایه گذار از محل درآمدهای پیشبینی شده، همچون عوارض، امکان برگشت و استهلاک سرمایه و بازده مورد توافق را پیدا می کند و در انتها دوره، پروژه مطابق قرارداد منتقل خواهد شد.
تعهد تأمین مالی در سال ۱۳۹۹ چطور تقسیم شد؟
لذا مبلغی برای تکمیل پروژه در سال ۱۳۹۹ درنظر گرفته شد که تعهد تأمین نیمی از آنرا دولت و نیمی را شهرداری کرج بر عهده گرفت و مقرر گردید بعد از پایان کار، سرمایه گذاری قبلی و آتی شهرداری کرج از محل دریافت عوارض برای مدت زمانی در حدود ۳۰ سال مستهلک شود.
قانون هم اساساً ساختار مشارکت را بر اساس سرمایه گذاری و واگذاری منافع بهره برداری برای مدت معین، با حفظ مالکیت دولت، تعریف کرده است.
شرکت پروژه چه زمانی تأسیس شد و سهام آن متعلق به کیست؟
در ادامه این فرایند، شرکت راه اندازی، نگهداری، بهره برداری و انتقال کنارگذر شمالی کرج بعنوان شرکت پروژه در سال ۱۳۹۹ تأسیس شد که سهام آن صد در صد متعلق به شهرداری کرج است.
این شرکت در ساختار جدید، مسئولیت اجرای پروژه در چهارچوب قرارداد سرمایه گذاری و سازوکار راه اندازی، بهره برداری و انتقال را بر عهده گرفت.
دولت چه منابعی به پروژه اختصاص داد؟
در ادامه، دولت هم وارد مبحث شد و در سال ۱۳۹۸ حدود ۴۰۰ میلیارد تومان اسناد خزانه به پروژه اختصاص یافت که بعد از تنزیل آن قبل از سررسید، حدود ۲۷۰ میلیارد تومان آن عملا در اختیار پروژه قرار گرفت.
الحاقیه دولت و تعهد ۳۵۰۰ میلیارد تومانی چطور شکل گرفت؟
متاسفانه قرارداد مشارکت دولت در موعد مقرر منتج به افتتاح و تکمیل بزرگراه نشد و پروژه در وضعیت مشخصی تحویل دوره ششم شد.
در دوره شورای ششم و با پیگیری های انجام شده، خصوصاً در دولت شهید آیت الله رئیسی، مذاکرات مختلفی برای تعیین تکلیف پروژه انجام شد و در نهایت الحاقیه قراردادی برای ادامه پروژه شکل گرفت.
در این مرحله اعلام گردید برای ادامه پروژه حدود ۷ هزار میلیارد تومان منابع مورد نیاز است که قرار شد سه هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان سهم شهرداری کرج و سه هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان با لحاظ آورده قبلی سهم دولت باشد.
آیا این مشارکت ۵۰-۵۰ از شروع پروژه بوده است؟
باید توجه داشت که این مشارکت ۵۰-۵۰ مربوط به ادامه پروژه در آن مقطع بود و به این معنا نبود که دولت از شروع پروژه در کل هزینه ها سهم ۵۰ درصدی داشته است.
بنابراین باید هزینه ها و پرداخت های انجام شده از شروع پروژه را از تعهدات مربوط به ادامه پروژه تفکیک کرد.
تعهدات دولت تا حالا چقدر محقق شده است؟
دولت بخشی از تعهد خودرا که در حدود ۲۰۰۰ میلیارد تومان است با تاخیر فراوان و در مقاطع مختلف پرداخت کرده است، اما از نگاه مدیریت شهری باید میزان دقیق تعهد، پرداخت های انجام شده و تعهدات باقیمانده بر مبنای اسناد مالی و قراردادی به شکل شفاف مشخص شود.
موضوع واگذاری زمین در تعهدات دولت چه وضعیتی دارد؟
علاوه بر منابع نقدی، مبحث واگذاری یک قطعه زمین با ارزش قابل توجه هم در تعهدات دولت مطرح بوده است که ارزش آن در اظهارات قبلی حدود هزار تا هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان اعلام شده و درباره ی تحقق این تعهد و نحوه تبدیل آن به منابع پروژه هم باید شفاف سازی شود.
جمع بندی شما از سهم دولت و شهرداری چیست؟
درباره سهم دولت و شهرداری در این پروژه باید بر مبنای اسناد، پرداخت های حقیقی، ارزش املاک واگذارشده و تعهدات قراردادی صحبت کرد و نه صرفا بر اساس اعداد کلی. در نهایت دولت هنوز هم بطور کامل به تعهدات خود عمل نکرده است و در کنار آن باید توجه داشت که زمان مقرر برای انجام تعهدات توسط دولت سپری شده است و با وضعیت تورم در کشور نمی توان پذیرفت که شهرداری کرج سهم ۳۵۰۰ میلیارد تومانی خودرا در سال امضای الحاقیه و سال بعدی آن محقق کند و دولت بعد از ۴ سال هنوز به وعده های خود به شکل کامل عمل نکند.
وضعیت پیشرفت پروژه در سالهای اخیر چطور بوده است؟
با وجود تمام مشکلات مالی، قراردادی و اجرایی، پروژه در سالهای اخیر با سرعت بیشتری پیش رفت و بخش های مختلف آن به بهره برداری رسید. در شهریور ۱۴۰۵ هم با بهره برداری از قطعه پایانی، به جز پل B1 بخش عمده مسیر کنارگذر شمالی به بهره برداری رسید و عملا این پل به گلوگاه اصلی برای تکمیل اتصال کامل مسیر تبدیل گشته است.
پل B1 چه وضعیتی دارد و چه صدمه هایی دیده است؟
پل B1 یا پل شهید آیت الله رئیسی یکی از مهم ترین سازه های پروژه است که در جریان حملات نظامی صدمه جدی دید و این موضوع تکمیل و بهره برداری کامل از مسیر را با مشکل مواجه کرد.
وضعیت فنی پل B1 برای بازسازی چطور است؟
از نظر فنی، بررسی های تخصصی درباره ی وضعیت پل انجام شده و بنا بر اعلام شرکت راه اندازی، پل قابلیت بازسازی دارد. اکنون عملیات پایدارسازی و حفظ شرایط موجود انجام شده، اما عملیات اصلی بازسازی هنوز آغاز نشده است.
هزینه بازسازی پل B1 چقدر برآورد می شود؟
برآوردهای فعلی هزینه بازسازی پل B1 را حدود ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ میلیارد تومان اعلام می کنند که به نظرم عدد دقیق تر که کمتر متاثر از تورم و کاهش ارزش پول ملی باشد مبلغی در حدود ۱۰ الی ۱۵ میلیون دلار است.
تصمیم گیری درباره ی اقدام فنی بازسازی چطور باید انجام شود؟
از نظر فنی، این که چه اقدامی برای پل صورت گیرد باید بر مبنای نظر کارشناسان و مطالعات تخصصی تعیین شود. اگر نتیجه مطالعات این باشد که بخشی از سازه باید تخریب و مجدداً راه اندازی شود، این مساله باید بر مبنای نظر متخصصان صورت گیرد.
تجربه اجرای قبلی پروژه چه اثری بر بازسازی دارد؟
مجموعه ای که یک پروژه را قبلاً اجرا کرده است، در صورت اجرای دوباره بخش های صدمه دیده، طبیعتاً تجربه و دانش بیشتری در اختیار دارد و این تجربه می تواند باعث کاهش زمان و هزینه اجرای دوباره شود.
مسئله اصلی درباره ی بازسازی پل B1 چیست؟
موضوع فنی یک مساله است و مبحث تأمین مالی مساله ای دیگر. سؤال اصلی ما اینست که منابع مالی مورد نیاز برای بازسازی پل B1 مقرر است توسط چه دستگاهی تأمین شود؟ من بعنوان عضو شورای شهر هنوز اطلاع دقیقی ندارم که تصمیم نهائی درباره ی تأمین هزینه بازسازی این پل چیست و کدام دستگاه مقرر است این هزینه چند هزار میلیارد تومانی را پرداخت کند.
این پروژه در چهارچوب یک ساختار سرمایه گذاری مشخص و با مشارکت دولت و شهرداری اجرا شده و الان هم باید مسئولیت مالی بازسازی خسارت وارده به آن به شکل شفاف مشخص شود.
چرا تأمین هزینه بازسازی باید تعیین تکلیف شود؟
این پروژه صرفا یک پروژه معمول شهری نیست و در کاهش ترافیک محورهای ملی و استانی نقش دارد. ازاین رو سؤال ما اینست که آیا مقرر است هزینه بازسازی خسارت ناشی از جنگ هم صرفا از منابع شهرداری کرج پرداخت شود؟ خصوصاً این که دولت در همین پروژه تعهدات مالی داشته است، منطقی است قبل از تحمیل هزینه جدید به شهرداری، وضعیت تعهدات قبلی و همینطور مسئولیت تأمین مالی بازسازی پل B1 به شکل شفاف مشخص شود.
دولت باید درباره ی تعهدات قبلی خود در پروژه پاسخگو باشد و مشخص شود از تعهد ۳۵۰۰ میلیارد تومانی دولت چه میزان پرداخت شده و چه میزان باقیمانده یا با چه سازوکاری تسویه شده است.
برخی اظهارنظرها نقش دولت را پررنگ تر نشان می دهند. نظر شما چیست؟
گاهی در مصاحبه ها و صحبت های عمومی بگونه ای صحبت می شود که گویی وزارت راه و شهرسازی پروژه را از ابتدا ساخته است، در صورتیکه روند مالی و اجرائی پروژه چنین چیزی را نشان نمی دهد. دولت در مقاطع مختلف منابعی را به پروژه مختص کرده است، اما بخش عمده سرمایه گذاری پروژه در ابتدای کار و تا قبل از ورود دولت، از منابع شهرداری کرج انجام شده است.
ارزش روز سرمایه گذاری شهرداری کرج در این پروژه هم بالاتر از ۲۰ هزار میلیارد تومان است. ازاین رو سهم حقیقی هر یک از طرفین باید بر مبنای اسناد مالی، پرداخت های حقیقی، ارزش تملکات و تعهدات قراردادی محاسبه شود.
وضعیت ردیف اعتباری شرکت بزرگراه در بودجه ۱۴۰۵ چطور است؟
شرکت راه اندازی کنارگذر شمالی کرج در بودجه شهرداری کرج ردیف اعتباری دارد و طی سالهای گذشته هم برای این پروژه ردیف های اعتباری پیشبینی شده است.
سازوکاری هم وجود دارد که در پروژه هایی که قرارداد مشخص و پیشرفت اجرائی دارند، در صورت نیاز و طی پروسه قانونی، امکان افزایش اعتبار از راه متمم بودجه وجود داشته باشد.
آیا وجود ردیف اعتباری به معنای پرداخت خودکار هزینه هاست؟
با این حال، وجود ردیف اعتباری به این معنا نیست که هر هزینه جدیدی باید به شکل خودکار از منابع شهرداری پرداخت گردد. ابتدا باید مسئولیت تأمین هزینه بازسازی پل B1 مشخص شود و سپس درباره ی نحوه تأمین اعتبار تصمیم گیری شود. شهرداری کرج باید دراین خصوص مطالبه گر باشد و از دولت بخواهد هم تعهدات قبلی خودرا تعیین تکلیف کند و هم درباره ی تأمین منابع بازسازی پل B1 موضع روشن و رسمی اعلام نماید.
مطالبه شورا از شهرداری کرج چیست؟
به نظر من شهرداری کرج باید به شکل جدی از دولت مطالبه کند که وقتی پروژه بر مبنای یک ساختار مشارکتی و با تعهدات مشخص دولت اجرا شده و الان هم خسارت ناشی از جنگ به آن وارد شده است، مسئولیت تأمین هزینه بازسازی چطور میان طرفین تقسیم خواهد شد.
من بعنوان عضو شورای شهر هم درباره ی این که اکنون چه تصمیم نهائی برای تأمین هزینه بازسازی پل B1 گرفته شده، اطلاع دقیقی ندارم و حتما در نخستین فرصت در شورا نسبت به این مساله تذکر خواهم داد.
پروژه بزرگراه شمالی کرج، بعد از سال ها تغییرات قراردادی از طرح، تامین، ساخت و تأمین مالی به طرح، تأمین و ساخت و سپس ساخت، بهره برداری و انتقال، حالا در آستانه تکمیل کامل قرار دارد، اما صدمه جدی به پل B1 بعنوان گلوگاه اصلی مسیر، تکمیل نهائی آنرا با چالشی جدی مواجه کرده است. در صورتیکه بررسی های فنی نشان داده است این پل قابلیت بازسازی دارد و هزینه آن حدود ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ میلیارد تومان برآورد می شود، اما مساله اصلی، ابهام در مسئولیت تأمین منابع مالی بازسازی است.
دولت تا حالا بخشی از تعهدات خودرا با تأخیر پرداخت کرده و تعهدات باقیمانده، همچون واگذاری زمین، هنوز تعیین تکلیف نشده است.
از سوی دیگر، ارزش روز سرمایه گذاری شهرداری کرج در این پروژه بالاتر از ۲۰ هزار میلیارد تومان برآورد می شود. بنابراین، شفاف سازی تعهدات طرفین بر مبنای اسناد مالی و قراردادی، پیش شرط هرگونه تصمیم گیری درباره ی تأمین هزینه بازسازی پل B1 است.
آنچه مسلم است، این پروژه صرفا یک طرح شهری نیست و در کاهش ترافیک محورهای ملی و استانی نقش کلیدی دارد. به این دلیل، تعیین هرچه سریع تر مسئول تأمین منابع مالی بازسازی پل B1، نه فقط یک مطالبه جدی از طرف شورای شهر کرج است، بلکه پیش نیاز بهره برداری کامل از مسیری است که سال ها برای تکمیل آن سرمایه گذاری شده است.
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب